Maurycy Allerhand – Życie i Działalność
Maurycy Allerhand, urodzony 28 czerwca 1868 roku w Rzeszowie, to jedna z najważniejszych postaci polskiego prawa XX wieku. Jako prawnik, cywilista i adwokat, miał znaczący wpływ na rozwój systemu prawnego w Polsce, zwłaszcza w okresie II Rzeczypospolitej. Jego życie było nierozerwalnie związane z Lwowem, gdzie spędził większość swojej kariery akademickiej oraz adwokackiej. Zmarł tragicznie w sierpniu 1942 roku we Lwowie podczas Holokaustu, jednak jego dorobek naukowy oraz działalność publiczna pozostają istotnym elementem polskiej tradycji prawniczej.
Wczesne lata i edukacja
Allerhand pochodził z zamożnej żydowskiej rodziny właściciela ziemskiego. Jego edukacja rozpoczęła się w polskim gimnazjum w Rzeszowie, gdzie w 1887 roku zdał maturę z odznaczeniem. Po ukończeniu szkoły średniej podjął studia na Uniwersytecie Wiedeńskim, gdzie w 1892 roku uzyskał stopień doktora praw. W pierwszych latach życia używał imienia Mojżesz oraz Moritz, co świadczy o jego silnych związaniach z żydowską kulturą i tradycją.
Kariera zawodowa i akademicka
Po powrocie do Galicji Allerhand osiedlił się we Lwowie, gdzie rozpoczął staż kandydacki do adwokatury. W 1900 roku uzyskał tytuł adwokata po siedmiu latach przygotowań. Już w tym czasie stał się cenionym autorem publikacji prawniczych, które były publikowane zarówno w polskich, jak i zagranicznych czasopismach. Jego prace dotyczyły różnych aspektów prawa, w tym prawa administracyjnego oraz etnologii prawniczej, a także współpracy z czasopismem „Reforma Sądowa”, gdzie zajmował się ustawodawstwem naftowym.
Działalność akademicka
W latach 1909–1910 Allerhand habilitował się na Uniwersytecie Lwowskim w dziedzinie prawa procesowego na podstawie pracy „Podstęp w procesie”. Od tego momentu pełnił rolę docenta prywatnego prawa procesowego cywilnego dla wykładów w języku polskim. W 1917 roku został mianowany docentem z tytułem profesora nadzwyczajnego, a cztery lata później otrzymał tytuł profesora zwyczajnego od Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego.
Członkostwo w Komisji Kodyfikacyjnej
Allerhand był również aktywnym uczestnikiem życia prawniczego w Polsce. W 1919 roku został mianowany członkiem Komisji Kodyfikacyjnej RP, co podkreślało jego znaczenie jako eksperta w dziedzinie prawa. Dodatkowo w 1922 roku z ramienia Koła Żydowskiego został wybrany przez Sejm RP I kadencji członkiem Trybunału Stanu. W ten sposób jego wiedza i doświadczenie miały wpływ na kształtowanie się nowoczesnego systemu prawnego II Rzeczypospolitej.
Działalność społeczna i polityczna
Allerhand nie angażował się bezpośrednio w politykę, lecz reprezentował postawę pełnej asymilacji z narodem i państwem polskim. W latach 1924–1929 pełnił funkcję komisarza rządowego kahału lwowskiego oraz był prezesem Żydowskiej Gminy Wyznaniowej. Poza tym był członkiem żydowskiej loży masońskiej Izraelickie Stowarzyszenie Humanitarne.
Praktyka adwokacka
Przez cały czas trwania kariery naukowej prowadził również praktykę adwokacką. Jego zainteresowania obejmowały różnorodne dziedziny prawa, takie jak prawo egzekucyjne, niesporne oraz konkursowe. Allerhand wykładał także historię i organizację sądownictwa oraz notariatu oraz prawo ubezpieczeniowe w lotnictwie. Był znanym mentorem dla młodych prawników, zapraszając ich do swojego gabinetu na seminaria.
Dorobek naukowy
Maurycy Allerhand był autorem licznych publikacji naukowych, które przyczyniły się do rozwoju polskiego prawa. Jego dorobek obejmuje ponad 1000 pozycji, a jego prace dotyczące prawa procesowego, cywilnego handlowego oraz etnografii pozostają istotnym elementem polskiej literatury prawniczej. W latach 1932–1933 opublikował dwuczęściowy komentarz do Kodeksu Postępowania Cywilnego oraz komentarze do Kodeksu Handlowego i Prawa Upadłościowego.
Wydanie „Zapiski z tamtego świata”
Po wybuchu II wojny światowej Allerhand stracił możliwość prowadzenia wykładów na Uniwersytecie Lwowskim i musiał zmienić swoje życie zawodowe. W tym trudnym okresie prowadził jednak zapiski dotyczące swoich doświadczeń podczas Holocaustu. Rękopis dziennika „Zapiski z tamtego świata” został przechowany przez profesora Stefana Stasiaka i wydany przez wnuka Leszka Allerhanda zarówno w 2003 roku jak i ponownie w 2011 roku po uzupełnieniach.
Tragiczne losy podczas Holokaustu
Maurycy Allerhand został zamordowany przez niemieckiego policjanta po deportacji do obozu janowskiego 10 sierpnia 1942 roku wraz z żoną i wnukiem. Jego rodzina podzieliła tragiczny los wielu Żydów w Polsce podczas Holocaustu – żona i wnuk zostali prawdopodobnie zamordowani w KL Bełżec, a córka z wnuczką mieszkały wcześniej w Warszawie i zginęły w Treblince. Tylko kilka osób z jego szerokiej rodziny przetrwało te tragiczne czasy.
Pamięć o Maurycym Allerhandzie
Pomimo tragicznego zakończenia życia Maurycego Allerhanda, jego dziedzictwo przetrwało dzięki licznym publikacjom oraz działalności instytucji
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).