Wstęp
Wołodymyr Szajan, urodzony 2 sierpnia 1908 roku we Lwowie, był wybitnym ukraińskim filozofem, orientalista-sanskrytologiem, religioznawcą, psychologiem oraz twórcą literackim. Jego życie i praca znacząco wpłynęły na rozwój neopogaństwa w Ukrainie oraz na badania nad starożytnymi wierzeniami słowiańskimi. Dzięki swoim badaniom i publikacjom, Szajan stał się jednym z pionierów odrodzenia rodzimowierstwa słowiańskiego, a także wprowadził nowe spojrzenie na relacje między różnymi tradycjami religijnymi. W niniejszym artykule przyjrzymy się jego życiorysowi, naukowym dokonaniom oraz wpływowi, jaki wywarł na ukraińskie rodzimowierstwo.
Życie i edukacja
Wołodymyr Szajan rozpoczął swoją edukację w lwowskim gimnazjum, które ukończył w 1927 roku. Następnie podjął studia na Uniwersytecie Lwowskim, gdzie zgłębiał filozofię, sanskryt oraz literaturę europejską. Jego zainteresowania początkowo koncentrowały się na myśli Hegla i Husserla, ale z czasem jego fascynacja przerodziła się w głębsze poszukiwania duchowe. Kluczowym momentem w jego życiu było doświadczenie mistyczne, które miał w 1934 roku na górze Grechit w Huculszczyźnie. To objawienie skłoniło go do badań nad religią starowedyjską oraz jej związkiem z wierzeniami Słowian.
Badania nad religią i kulturą słowiańską
Po zakończeniu studiów na Uniwersytecie Lwowskim, Szajan kontynuował swoją karierę akademicką jako asystent profesora Stefana Stasiaka na indologii. W tym czasie związał się z ks. Franciszkiem Tokarzem, co zaowocowało publikacją dwóch tomików przekładów z Rygwedy – jednego z najstarszych tekstów religijnych Indii. W pracy dyplomowej pt. „Indra w Rygwedzie” Szajan wskazywał na tożsamość indyjskiego boga Indry ze słowiańskim Perunem, co było innowacyjnym podejściem do porównania różnych tradycji religijnych.
Emigracja i działalność po wojnie
Po drugiej wojnie światowej Wołodymyr Szajan osiedlił się na emigracji w zachodniej Europie. Tam stał się jednym z założycieli Ukraińskiej Wolnej Akademii Nauk, gdzie kontynuował swoje badania oraz promował ideę odrodzenia rodzimowierstwa słowiańskiego. W 1969 roku objął funkcję prezydenta Europejskiego Prezydium UWAN, a także był liderem Związku Wolnych Dziennikarzy oraz redaktorem naczelnym pisma „Switannia”. W 1972 roku powstał Instytut im. prof. Szajana, który miał na celu dalsze badania nad kulturą i wierzeniami słowiańskimi.
Księga Welesa i rodzimowierstwo
Wołodymyr Szajan był zagorzałym orędownikiem Księgi Welesa – mistycznego tekstu związane z rodzimymi wierzeniami Ukrainy. Uważał on, że Księga ta stanowi klucz do zrozumienia duchowego dziedzictwa Słowian oraz ich relacji z naturą i kosmosem. Jego idea odrodzenia rodzimowierstwa opierała się na przekonaniu o konieczności powrotu do tradycji przodków oraz ich wartości duchowych. Jak sam zaznaczał, inspirację do tych działań czerpał podczas swojego mistycznego doświadczenia na górze Grechit.
Zakon Rycerzy Boga Słońca
W 1943 roku, przed swoją emigracją do Zachodniej Europy, Szajan założył organizację polityczno-religijną Zakon Rycerzy Boga Słońca. Celem tej grupy było promowanie idei rodzimowierstwa oraz ochrona ukraińskich tradycji przed wpływami obcych kultur. Choć po wojnie działalność organizacji została ograniczona ze względu na rozproszenie jej członków, to po śmierci Szajana w 1981 roku jego uczniowie zarejestrowali w Hamilton Zrzeszenie Ukraińców Rodzimej Wiary, które kontynuuje jego dziedzictwo.
Publikacje i osiągnięcia literackie
Wołodymyr Szajan był autorem wielu znaczących publikacji naukowych oraz literackich. Jego prace koncentrowały się głównie na tematyce religijnej oraz kulturowej związanej z Słowianami i Indiami. Niektóre z jego najważniejszych dzieł to:
- Hymny Rygwedy. Wiązka pierwsza (Lwów: Nakładem autora 1936)
- Hymny walki. Hymny Rygwedy. Wiązka druga (Lwów: Nakładem autora 1937)
- Studiji nad wedijśkoju dumkoju (1947)
- Najwyszcze Switło: Studija pro Swaroha i Chorosa (1969)
- Najwyszcza Swiatist´: Studija pro Swantewyta (1971)
- Dżereło syły ukrajinśkoji kultury (1972)
- Hryhorij Skoworoda: Łycar Swiatoji Borni (1984)
Zebrane prace Szajana w języku ukraińskim ukazały się pod tytułem Wira predkiw naszych, a ich pierwsza część została wydana w Hamilton w 1987 roku.
Zakończenie
Wołodymyr Szajan był nie tylko wybitnym uczonym i pisarzem, ale także wizjonerem, który dostrzegał wartość duchową w rodzimych tradycjach Ukrainy. Jego życie i praca miały znaczący wpływ na rozw
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).